KATALOG PRAWA PACJENTA

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta zawiera uniwersalny charakter praw pacjenta w tym sensie, iż reguluje stosunki społeczne pomiędzy pacjentem, a podmiotami udzielającymi świadczeń zdrowotnych oraz osobami wykonującymi zawody medyczne zarówno w systemie publicznej opieki zdrowotnej, jak i systemie niepublicznej opieki zdrowotnej (prywatnej). 

Ustawa wyodrębnia katalog praw pacjenta, dla których wyprowadzenie reguł postępowania wymaga stosowania przepisów innych ustaw z zakresu prawa medycznego.

Katalog prawa pacjenta obejmuje następujące prawa:

  1. prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej,
  2. prawo do przejrzystej, obiektywnej, opartej na kryteriach medycznych procedury ustalającej kolejność dostępu do tych świadczeń,
  3. prawo do zasięgnięcia opinii innego lekarza, pielęgniarki, położnej lub zwołania konsylium lekarskiego,
  4. prawo do zasięgnięcia opinii innej pielęgniarki, położnej,
  5. prawo do natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia;
  6. prawo do informacji o:
    • stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć w następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w tym żądania pełnej informacji – od osób wykonujących zawody medyczne, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych;
    • stanie zdrowia w zakresie koniecznym do sprawowania opieki pielęgnacyjnej,
    • stanie zdrowia w zakresie niezbędnym do wyrażenia swobodnej i świadomej zgody na każde świadczenie zdrowotne,
    • prawach pacjenta – w każdym podmiocie udzielającym świadczeń zdrowotnych;
  7. prawo do informacji o zakresie i rodzaju udzielanych świadczeń zdrowotnych przez podmiot go udzielający, a na wniosek pacjenta:
    • szczegółowych informacji na temat udzielanych świadczeń zdrowotnych, w szczególności informacji dotyczących stosowanych metod diagnostycznych lub terapeutycznych oraz jakości i bezpieczeństwa tych metod,
    • niezbędnych informacji na temat zawartych umów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej,
    • informacji objętych wpisem do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, dotyczącym tego podmiotu.
  8. prawo żądania nieudzielania przez lekarza informacji w zakresie wskazanym przez pacjenta;
  9. prawo przedstawienia osobie wykonującej zawód medyczny swojego zdania w zakresie otrzymanych od tej osoby informacji;
  10. prawo do dostatecznie wczesnej informacji o zamiarze odstąpienia przez lekarza od leczenia,
  11. prawo do niezwłocznego uprzedzenia o odmowie wykonania zlecenia lekarskiego oraz innych świadczeń zdrowotnych przez pielęgniarkę, położną i fizjoterapeutę;
  12. prawo do zgłaszania działań niepożądanych produktów leczniczych;
  13. prawo pacjenta do tajemnicy informacji z nim związanych;
  14. prawo do wyrażania zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych;
  15. prawo do poszanowania godności w szczególności w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych;
  16. prawo do poszanowania intymności w szczególności w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych;
  17. prawo do umierania w spokoju i godności;
  18. prawo do świadczeń zapewniających łagodzenie bólu i innych cierpień w stanie terminalnym;
  19. prawo do leczenia bólu;
  20. prawo do obecności osoby bliskiej przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych;
  21. prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych;
  22. prawo do zgłaszania sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza;
  23. prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego:
    • do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami,
    • do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej,
    • do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej nad pacjentką w warunkach ciąży, porodu i połogu;
    • do dodatkowej opieki sprawowanej nad pacjentem małoletnim;
    • do dodatkowej opieki sprawowanej nad pacjentem posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  24. prawo do opieki duszpasterskiej;
  25. prawo do przechowania rzeczy wartościowych w depozycie;
  26. prawo wystąpienia z wnioskiem uprawdopodabniającym naruszenie praw pacjenta do Rzecznika Praw Pacjenta;
  27. prawo do wniesienia do Rzecznika Praw Pacjenta o wydanie decyzji w sprawie praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów;
  28. prawo do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie zdarzenia medycznego do wojewódzkiej komisji orzekającej do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych.

Komentowana ustawa przewiduje również możliwość ograniczenia korzystania z praw pacjenta (art. 5) czy ponoszenia opłat za realizację określonych praw (art. 28 i 35). Ograniczanie tych praw powinno prowadzić do ścisłej ich interpretacji.