OGRANICZENIE KORZYSTANIA Z PRAW PACJENTA,
NIE OZNACZA ICH „ZAWIESZANIA”

Zgodnie z art.  5 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U.2020.0.849 t.j.), dalej u.p.p.:

Kierownik podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych lub upoważniony przez niego lekarz może ograniczyć korzystanie z praw pacjenta w przypadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów, a w przypadku praw do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami, także ze względu na możliwości organizacyjne podmiotu.

Artykuł przewiduje możliwość ograniczenia praw pacjenta w dwóch okolicznościach: w przypadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów. Należy tu wyraźnie podkreślić, iż mowa jest o ograniczaniu, a nie o pozbawieniu praw pacjenta.

„Zagrożenie epidemiczne” to zaistnienie na danym obszarze warunków lub przesłanek wskazujących na ryzyko wystąpienia epidemii. 

„Bezpieczeństwo zdrowotne” jest terminem nieostrym, który – choć często używany w polityce zdrowotnej – nie został zdefiniowany i jest używany w różnych kontekstach znaczeniowych. Samo słowo „bezpieczeństwo” definiuje się jako stan braku zagrożenia, stan spokoju i pewności, natomiast dla zdefiniowania przymiotnika „zdrowotne” można odwołać się do definicji zdrowia zaproponowanej przez WHO. Wówczas „bezpieczeństwo zdrowotne” jest rozumiane jako stan braku zagrożenia w aspekcie czynników fizycznych, psychicznych, społecznych, jak i ekologicznych. Z uwagi na zbyt szerokie spektrum tego pojęcia istnieje rzeczywiste zagrożenie nadużywania tego kryterium jako przesłanki ograniczającej prawa pacjenta.

Dodatkowo możliwość „ograniczania”, a nie „pozbawiania” przewidziano w przypadku praw pacjenta do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami (art. 33 ust. 1 u.p.p.). Ograniczenia takie mogą zostać wprowadzone także ze względu na możliwości organizacyjne podmiotu leczniczego. Mogą one dotyczyć sytuacji, gdy realizacja tych praw będzie nieść ze sobą rzeczywiste utrudnienia lub uciążliwości dla procesu udzielania świadczeń zdrowotnych dla samego pacjenta lub innych chorych. Jest to sformułowanie nieostre i ocenne, ale zawsze jego celem powinno być rzetelne wykonanie obowiązków przez personel podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych i godzenie interesów wszystkich pacjentów korzystających z usług danego podmiotu. 

Nie przewiduje się ze względów organizacyjnych ograniczania prawa pacjenta do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej, np. nad dzieckiem przebywającym w szpitalu czy inną osobą bliską.

Decyzję o ograniczaniu podejmuje kierownik podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych lub upoważniony przez niego lekarz. Nie może być ona podejmowana dowolnie, przez nieupoważnionego medyka czy inną osobę pracującą w tej placówce.  

Artykuł ten podlega ścisłej interpretacji.